Niealimentacja to jedno z największych wyzwań społecznych i prawnych w Polsce. Pomimo istniejących mechanizmów egzekucyjnych, tysiące dzieci i rodzin wciąż nie otrzymuje należnego wsparcia finansowego. Zaległości alimentacyjne liczone są w miliardach złotych, a skuteczność egzekucji alimentów od lat utrzymuje się na bardzo niskim poziomie.
Dlaczego obecny system egzekucji alimentów nie działa?
Codzienna praktyka kancelarii komorniczych pokazuje, że obowiązujące przepisy nie nadążają za rzeczywistością. Największe przeszkody to:
- skomplikowane i długotrwałe procedury,
- brak szybkiego dostępu do danych o dochodach i majątku dłużników,
- trudności w prowadzeniu egzekucji alimentów wobec osób mieszkających za granicą,
- niewystarczająca współpraca instytucji państwowych.
W efekcie dzieci pozostają bez podstawowych środków do życia, a komornicy – mimo zaangażowania – często napotykają bariery proceduralne.
Ramy prawne egzekucji alimentów
Obowiązek alimentacyjny w Polsce wynika z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że „obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo”.
Dłużnik alimentacyjny, który uporczywie uchyla się od obowiązku płacenia, naraża się także na odpowiedzialność karną – zgodnie z art. 209 § 1 Kodeksu karnego: „Kto uporczywie uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym (…) podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku”.
Mimo istnienia takich sankcji, skuteczność egzekucji alimentów utrzymuje się na dramatycznie niskim poziomie – i to właśnie pokazuje, jak bardzo potrzebne są zmiany systemowe.
Catobe i kancelarie komornicze – wspólne działania na rzecz zmian
W Catobe od lat wspieramy kancelarie komornicze, dostarczając im cyfrowe narzędzia do zwiększania efektywności i przejrzystości postępowań egzekucyjnych. Wiemy jednak, że sama technologia to za mało – potrzebne są również zmiany legislacyjne.
👉 Sprawdź, jak nasze rozwiązania mogą pomóc Twojej kancelarii działać szybciej i skuteczniej w sprawach alimentacyjnych.
Dlatego wspólnie z organizacjami pozarządowymi przygotowaliśmy propozycje reform w obszarze alimentów i przekazaliśmy je do Ministerstwa Sprawiedliwości. Nasze stanowisko zostało zauważone – otrzymaliśmy odpowiedź, w której resort poinformował, że pismo zostało przekazane do Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego.
Alimenty natychmiastowe – kierunek reform
Ministerstwo Sprawiedliwości potwierdziło, że jednym z planowanych rozwiązań są proponowane także przez nas alimenty natychmiastowe.
Mają być zasądzane w postępowaniu nakazowym, w wysokości uzależnionej od płacy minimalnej i liczby dzieci uprawnionych.
Wysokość świadczeń będzie niezależna od dochodu stron i automatycznie aktualizowana wraz ze zmianą minimalnego wynagrodzenia.
Alimenty natychmiastowe nie wykluczą roszczeń indywidualnych, ale zagwarantują szybki dostęp dzieci do podstawowych środków utrzymania.
W naszym piśmie do Ministerstwa wskazywaliśmy m.in. na potrzebę wprowadzenia tego rozwiązania. Dlatego z satysfakcją przyjmujemy fakt, że resort prowadzi prace legislacyjne dokładnie w tym kierunku. To wyraźny sygnał, że głos praktyków i kancelarii komorniczych jest słyszany.
Co dalej?
Zmiany legislacyjne w zakresie alimentów mogą w najbliższych latach całkowicie przeobrazić egzekucję alimentów w Polsce. Dla kancelarii komorniczych oznacza to szansę na większą skuteczność postępowań.
W Catobe będziemy dalej aktywnie działać – zarówno rozwijając nasze rozwiązania technologiczne dla kancelarii komorniczych, jak i wspierając proces legislacyjny, aby procedury egzekucji zasądzonych alimentów stały się prostsze, szybsze i skuteczniejsze.
Naszym celem jest ułatwienie pracy komorników, tak aby mogli działać szybciej i skuteczniej. Dzięki temu świadczenia, które dziś często nie docierają do rodzin, wreszcie trafiają tam, gdzie są naprawdę potrzebne – bez długiej i bezowocnej walki o swoje prawa.
Dołącz do zmiany z Catobe
Razem możemy usprawnić egzekucję alimentów w Polsce.